Sejarah Muzium Pulau Pinang

Old Building
Penduduk Pulau Pinang sudah bertahun-tahun mendesak bahawa Pulau Pinang perlu mewujudkan sebuah Muzium & Galeri Seni. Pada tahun 1941, sebuah muzium kecil dibina di Institusi St Xavier ini dengan semua spesimen telah dihapuskan oleh tindakan musuh semasa perang. Satu lagi usaha bebas telah dibuat pada tahun 1956 di bawah rangsangan Encik RP Bingham dan nukleus muzium telah dikumpulkan dalam sebuah rumah di Jalan Northam. Namun begitu, pencerobohan telah berlaku rumah ini menyebabkan koleksi menjadi berselerak dan terpaksa ditinggalkan.

Inisiatif ini kemudian diserahkan kepada Persatuan Sejarah dan Seni Pulau Pinang di mana ahli-ahlinnya bertanggunjawab menjaga keperluan Muzium & Balai Seni Lukis melalui penyelidikan, ceramah dan pameran yang diadakan pada masa dan waktu-waktu yang ditentukan.

Pada tahun 1962, tindakan telah diambil oleh Kerajaan Negeri untuk mendapatkan tempat yang sesuai. Pengambilalihan bangunan yang dimiliki sekarang pernah menempatkan Penang Free School (1821-1927) dan kemudian Hutchings School (1928-1960). Pengambilalihan bangunan ini telah diilhamkan oleh Almarhum Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj. Beliau ingin mengekalkan bangunan lama yang bersejarah ini di mana beliau dan masyarakat yang lain pernah menjadi bekas pelajar di bangunan ini.

Pada 10 Julai 1963, Kerajaan Negeri menubuhkan Jawatankuasa pertama yang terdiri daripada pegawai dan wakil-wakil dari pelbagai institusi yang dipengerusikan oleh Setiausaha Kerajaan Negeri, Encik Abu Hassan Abdullah untuk membincangkan penubuhan Muzium & Galeri Seni. Hasilnya ialah pembentukan satu Jawatankuasa Kerja di bawah Cik Nicol-Smith, Pensyarah Kanan dalam Bahasa Inggeris di Kolej dan Perguruan Malaya yang telah mempunyai beberapa pengalaman sebagai Kurator Muzium. Selepas tiga kali mesyuarat diadakan, Jawatankuasa Kerja ini dibentangkan pada 29 Oktober 1963 yang dikemukakan kepada Kerajaan Negeri dan diterima secara keseluruhan pada 24 Februari 1964, Muzium dan Balai Seni Lukis Pulau Pinang ditubuhkan.

Walau bagaimanapun, Jawatankuasa Balai Seni Lukis bekerja keras untuk menubuhkan seksyen sendiri kerana kekurangan dana. Satu pengakhiran yang gembira telah dicapai apabila Jawatankuasa Muzium memutuskan untuk menyediakan $ 3,000/- geran dengan pejabat bersama-sama supaya Muzium & Balai Seni Lukis boleh dibuka secara rasmi kepada orang ramai pada 14 April 1965

Muzium & Balai Seni Lukis telah dirancang sebagai salah satu wilayah yang ditadbir oleh dua Jawatankuasa Kecil di bawah Jawatankuasa Utama. Pada masa itu, kakitangan Muzium terdiri daripada Yang Berhormat Kurator, seorang Setiausaha, jurutaip, empat atendan dan jaga. Mereka menjadi perintis dan teras kakitangan Muzium hingga ke hari ini.

Walaupun penekanan adalah mendapat sejarah tempatan, seni kraf dan sejarah semulajadi Pulau Pinang, Balai Seni Lukis semakin meluas skopnya melalui pameran tetap dan sementara. Matlamat terbaik boleh dirumuskan dalam plak yang mengumumkan: -

Muzium dan Balai Seni Lukis Pulau Pinang telah dibuka oleh Almarhum Raja Tun Uda Al-Haj Bin Raja Muhammad, Gabenor Pulau Pinang pada 14hb April 1965. Bangunan ini pernah menempatkan Penang Free School (1821-1927) dan Hutchings School (1928-1960). Demi kepentingan penduduk dan pengunjung dalam sejarah, budaya dan seni negeri Pulau Pinang dan pendidikan kanak-kanak.

Kedudukan Jawatankuasa Induk Muzium kekal ad-hoc dan tidak mempunyai status undang-undang. Mereka menjangkakan bahawa dalam masa terdekat Muzium & Galeri Seni akan diuruskan oleh sebuah Lembaga Pengarah yang bebas. Oleh itu, pada 7 Ogos 1972, enakmen yang dikenali sebagai Enakmen Lembaga Muzium Negeri 1972 telah diluluskan di Dewan Undangan Negeri di mana anggota Lembaga Pengurusan adalah bertanggungjawab menjadi Muzium dan Balai Seni Lukis sebagai sebuah Badan Berkanun.